Nowa rekomendacja OECD w sprawie uczciwości w sektorze publicznym

09.02.2017
logo OECD

Przyjęty przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) pod koniec stycznia dokument to lista proponowanych działań, które przyczynią się do budowy kultury uczciwości w sektorze publicznym. Ich realizacja ma zwiększać poziom uczciwości, rozumianej jako przestrzeganie standardów etycznych. Standardy te stawiają interes państwa ponad interes prywatny.

Obowiązującą dotychczas rekomendację OECD w sprawie poprawy etycznego postępowania w sektorze publicznym (1998) 26 stycznia tego roku zastąpiła nowa. Stanowi ona odpowiedź na bieżące potrzeby i uwzględnia dylematy etyczne, które pojawiły się też po 1998 roku.

Opisany w dokumencie system uczciwości koncentruje się wokół trzech filarów:

- budowanie kultury uczciwości, w tym:

  • promowanie ogólnospołecznej kultury uczciwości w życiu publicznym, w partnerstwie z sektorem prywatnym, społeczeństwem obywatelskim i obywatelami,

  • inwestowanie w etyczne przewodnictwo, by stale potwierdzać dążenie do uczciwości w organizacjach sektora publicznego,

  • zapewnienie merytorycznego, profesjonalnego sektora publicznego, poprzez dostarczanie zgodnego z potrzebami i oczekiwaniami pakietu informacji, szkoleń oraz doradztwa dla urzędników;

- zapewnienie spójnego i kompleksowego systemu uczciwości wszystkich urzędników publicznych, opartego na klarownych wartościach i standardach etycznych – poprzez podejmowanie odpowiedzialności politycznej i urzędniczej;

- ustalenie odpowiedzialności i przejrzystości – poprzez:  

  • efektywną kontrolę, egzekwowanie przepisów prawa i nadzór,
  • realizację idei otwartego rządu, która pozwala na aktywne uczestnictwo społeczeństwa obywatelskiego w życiu publicznym, i ma na celu ochronę interesu publicznego.

W „Rekomendacji Rady dotyczącej uczciwości w służbie publicznej” OECD zaleca, aby podchodzić do polityki uczciwości w sposób systemowy, unikając działań doraźnych, podejmowanych ad hoc, w oderwaniu od pozostałych.

Ważną kwestią jest również analiza celowości działań podejmowanych w ramach budowy kultury uczciwości. OECD zaleca, aby:

  • każde działanie było przemyślane, oparte na analizie danego ryzyka korupcyjnego;
  • ze względu na ograniczone zasoby finansowe i ludzkie poszczególnych państw - koncentrować się na obszarach, gdzie potencjalne straty z powodu korupcji są największe;
  • stale prowadzić ocenę stopnia, w jakim dana inicjatywa antykorupcyjna realizuje swój cel – w ten sposób uniknie się inicjatyw nieskutecznych, których efekt jest niewspółmierny do ponoszonych kosztów.

 

Kto jest adresatem rekomendacji OECD?

Dokument jest skierowany w szczególności do tych, którzy odpowiadają za:

  • funkcjonowanie sektora publicznego,
  • tworzenie polityk publicznych,
  • budowanie i wzmacnianie efektywności systemu uczciwości sektora publicznego.

OECD zwraca też uwagę, że dbanie o uczciwość sektora publicznego to nie kwestia samych tylko organizacji publicznych, ale także ich otoczenia – przedsiębiorstw prywatnych, organizacji pozarządowych, obywateli itd. Dlatego rekomendacja jest również adresowana do sektora prywatnego, społeczeństwa obywatelskiego i obywateli. Zdaniem OECD – podmioty publiczne i prywatne powinny stosować standardy etyczne we wzajemnych relacjach, w duchu wspólnej odpowiedzialności za stan państwa.

Rekomendacja została opracowana przez Sieć Wyższych Urzędników do spraw Uczciwości w Sektorze Publicznym, która należy do struktur Komitetu OECD do spraw Zarządzania Publicznego. Wytyczne powinny stać się inspiracją do budowania kultury uczciwości w sektorze publicznym w naszym kraju.

Tekst „Rekomendacji Rady dotyczącej uczciwości w służbie publicznej” udostępniamy w językach: