Przegląd Służby Cywilnej

Jasnopis

Grafika z tytułem konferencji "Urząd, który obywatele rozumieją"
Żeby urzędnika dało się zrozumieć. Językoznawcy tłumaczą język urzędniczy. Krótkie zdania, prosty język, zastąpienie urzędniczej nowomowy potoczną komunikacją – to marzenie niejednego petenta w urzędach całej Polski. Grupa naukowców z Uniwersytetu SWPS i PAN, w ramach projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki, opracowała aplikację Jasnopis, która wskazuje, czy tekst jest zrozumiały dla adresata.

Wiele tekstów, z którymi spotykamy się na co dzień – od aktów prawnych po ulotki informacyjne i instrukcje obsługi urządzeń – jest formułowanych tak, że często mamy poważne kłopoty z ich zrozumieniem. A przecież wystarczyłoby czasem skrócić zdania, uprościć słownictwo czy zastąpić trudne konstrukcje prostszymi, by tekst stał się zrozumiały dla większości odbiorców.

Jasnopis jest narzędziem informatycznym, które potrafi zmierzyć zrozumiałość tekstu, wskazać jego trudniejsze fragmenty i zaproponować poprawki. Za pomocą Jasnopisu można sprawdzić stopień trudności komunikatu ze strony internetowej lub samodzielnie napisanego tekstu. Narzędzie analizuje formę językową tekstu i wylicza stopień jego trudności w siedmiostopniowej skali, w której „1” oznacza teksty najłatwiejsze, zrozumiałe dla każdego polskiego czytelnika, a „7” oznacza teksty najtrudniejsze: dla fachowców, specjalistów – teksty, których zrozumienie wymaga zazwyczaj specjalnego przygotowania.

Praktyczna aplikacja

Aplikacja ma zastosowanie praktyczne, służy do sprawdzania stopnia trudności różnych tekstów polskich (z wyjątkiem tekstów artystycznych). Adresatami programu są przede wszystkim autorzy i wydawcy tekstów użytkowych, które pojawiają się w przestrzeni publicznej, tzn. pism urzędowych, przepisów, regulaminów, instrukcji, opisów działania środków farmakologicznych (przeznaczonych dla pacjentów), podręczników, gazet i czasopism (w nich szczególnie tekstów informacyjnych).

Jasnopis powstał pod kierownictwem prof. dr. hab. Włodzimierza Gruszczyńskiego, językoznawcy i filologa z Uniwersytetu SWPS. W skład zespołu projektowego wchodzą badacze z dziedzin lingwistyki, psycholingwistyki i informatyki.

Aplikacja jest dostępna online na stronie www, do której zamieszczamy link: jasnopis.pl.

(Tekst przygotowany przez Centrum Prasowe Uniwersytetu SWPS)

 

Poniżej znajdą Państwo przydatne linki:

  • Strona www: http://jasnopis.pl/;
  • W poszukiwaniu metody automatycznego mierzenia zrozumiałości tekstów informacyjnych, (w) „Poradnik Językowy”,  Włodzimierz Gruszczyński, Bartosz Broda, Bartłomiej Nitoń, Maciej Ogrodniczuk: tekst dostępny pod adresem;
  • Co czyni tekst trudnym (część I),  Jasnopisem w urzędniczy bełkot (część II), rozmowa dr. Łukasza Szałkiewicza, współautora blogu Dobrysłownik.pl (blog dostępny pod adresem https://dobryslownik.pl/), z prof. Włodzimierzem Gruszczyńskim: przejdź do artykułu;
  • Prof. Gruszczyński: „Jasnopis” nie jest mózgiem elektronowym, ale w naszym narzędziu jest potencjał, rozmowa Tomasza Skorego z prof. Włodzimierzem Gruszczyńskim w RMF FM dostępna pod adresem;
  • Demokratyzacja języka urzędowego. Współczesne tendencje polityki językowej w Szwecji i w Polsce, rozprawa doktorska Mileny Hadryan, Repozytorium Uniwersytetu im Adama Mickiewicza (AMUR): tekst dostępny pod adresem.