Odpowiedzialność dyscyplinarna

Przedstawiając poniższe wyjaśnienia Departament Służby Cywilnej uprzejmie informuje, że podmiotem odpowiedzialnym za dokonywanie czynności ze stosunku pracy wobec osób zatrudnionych w danym urzędzie, stosowanie prawa i dokonywanie jego wykładni jest pracodawca. W związku z powyższym wyjaśnienia Departamentu Służby Cywilnej mają charakter opinii, a nie wiążącej wykładni prawa. W razie sporu dotyczącego stosunku pracy, jedynie sąd pracy jest uprawniony do jego wiążącego rozstrzygnięcia.

1. Czy do członków korpusu służby cywilnej można stosować przepisy dotyczące odpowiedzialności porządkowej przewidzianej w Kodeksie pracy?

2. Czy można wcześniej zakończyć kadencję komisji dyscyplinarnej? Czy obowiązujące przepisy umożliwiają łączenie istniejących komisji dyscyplinarnych albo dołączanie się urzędu do już funkcjonującej komisji dyscyplinarnej?

3. Czy obwiniony ma prawo do usprawiedliwionej nieobecności w pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w związku z jego uczestnictwem w rozprawie?

4. Czy dopuszczalne jest przesłuchanie świadka w postępowaniu dyscyplinarnym za pomocą urządzeń umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość?

5. Jak wykonać wobec urzędnika służby cywilnej karę obniżenia wynagrodzenia zasadnicznego?
 

1. Czy do członków korpusu służby cywilnej można stosować przepisy dotyczące odpowiedzialności porządkowej przewidzianej w Kodeksie pracy?

Nie. Członek korpusu służby cywilnej za naruszenie obowiązków odpowiada dyscyplinarnie*. Wprowadzenie odpowiedzialności dyscyplinarnej członka korpusu służby cywilnej oznacza, że nie ponosi on odpowiedzialności porządkowej przewidzianej w Kodeksie pracy.

 * art. 113 ustawy z dnia 21 listopada 2017 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1345, z późn. zm.)

 2. Czy można wcześniej zakończyć kadencję komisji dyscyplinarnej? Czy obowiązujące przepisy umożliwiają łączenie istniejących komisji dyscyplinarnych albo dołączanie się urzędu do już funkcjonującej komisji dyscyplinarnej?

Nie. Przepisy ustawy o służbie cywilnej* oraz aktów wykonawczych** do tej ustawy nie przewidują możliwości wcześniejszego zakończenia kadencji komisji dyscyplinarnej, połączenia funkcjonujących komisji dyscyplinarnych we wspólną komisje dyscyplinarną, ani też dołączenia urzędu do istniejącej wspólnej komisji dyscyplinarnej.

 * art. 117 ustawy z dnia 21 listopada 2017 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1345, z późn. zm.)

** rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2009 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej (Dz. U. poz. 493)

3. Czy obwiniony ma prawo do usprawiedliwionej nieobecności w pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w związku z jego uczestnictwem w rozprawie?

Przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej członka korpusu służby cywilnej – zarówno ustawa o służbie cywilnej, jak i rozporządzenie w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej* – nie regulują kwestii zwolnień od pracy na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie komisji dyscyplinarnej.

Wydaje się jednak, że odpowiednie zastosowanie będą miały przepisy dotyczące sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy**. Z przepisów tych wynika, że pracodawca musi zwolnić pracownika od pracy na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie m.in. sądu, prokuratury, policji albo organu prowadzącego postępowanie w sprawach o wykroczenia. Mimo, że postępowanie dyscyplinarne nie jest postępowaniem sądowym lub w sprawach o wykroczenia, ale odrębnym swoistym rodzajem postępowania związanym ze stosunkiem pracy, wydaje się, że przepisy o zwolnieniach będą miały zastosowanie.

* rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2009 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej (Dz. U. poz. 493

* rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 60, poz. 281, z późn. zm.) 

4. Czy dopuszczalne jest przesłuchanie świadka w postępowaniu dyscyplinarnym za pomocą urządzeń umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość?

Ponieważ na komisję dyscyplinarną nałożony jest obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy przed wydaniem orzeczenia, wydaje się, że w wyjątkowych przypadkach zastosowanie urządzeń technicznych do przeprowadzenia przesłuchania na odległość (np. wideokonferencji) będzie usprawiedliwione. Wobec braku precyzyjnych uregulowań tego zagadnienia w przepisach rozporządzenia*, decyzję podejmuje przewodniczący składu orzekającego. Musi on w każdym konkretnym przypadku rozważyć i ocenić konieczność sięgnięcia po dowód w postaci zeznań świadka odebranych przy użyciu urządzeń technicznych.

Przy korzystaniu ze wspomnianych środków technicznych trzeba pamiętać o tym, aby umożliwiały one właściwą identyfikację świadka. Zapewniają to środki techniczne transmitujące jednocześnie obraz i dźwięk. Ale nie można przesłuchać świadka za pomocą urządzenia przekazującego tylko dźwięk.

* rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2009 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej (Dz. U. Nr 60, poz. 493) 

5. Jak wykonać wobec urzędnika służby cywilnej karę obniżenia wynagrodzenia zasadnicznego*?

Wykonanie przez dyrektora generalnego urzędu kary dyscyplinarnej polega na obniżeniu wynagrodzenia zasadniczego urzędnika służby cywilnej o procentową wartość tego wynagrodzenia, wskazaną w prawomocnym orzeczeniu komisji dyscyplinarnej, na czas w nim określony. Obniżone wynagrodzenie zasadnicze ustala się – podobnie jak normalne wynagrodzenie zasadnicze – z zastosowaniem mnożnika kwoty bazowej przez jego odpowiednie obniżenie. Natomiast wykonując karę obniżenia wynagrodzenia zasadniczego nie można obniżyć  kwoty (mnożnika) dodatku służby cywilnej.

* art. 114 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 listopada 2017 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1345, z późn. zm.)

**art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2017 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1345, z późn. zm.)